De transportsector staat opnieuw voor een verandering. Naast strengere milieuzones, elektrificatie en stijgende brandstofprijzen komt er een extra factor bij die direct invloed heeft op je kosten: EU ETS 2. Voor veel ondernemers roept dit vragen op. Wat is EU ETS 2 precies, wanneer gaat het in en wat betekent dit concreet voor jouw brandstofprijs en marges? In dit artikel krijg je een duidelijke en praktische uitleg over EU ETS 2. We vertellen je ook hoe dit systeem jouw dagelijkse werk en kostenstructuur gaat beïnvloeden.
Om meteen helder te zijn: wat is EU ETS 2? Het is een nieuw Europees emissiehandelssysteem dat zich richt op CO₂-uitstoot uit brandstoffen, met name in wegtransport en gebouwen. Waar het bestaande ETS-systeem vooral grote industrie en energiecentrales raakt, richt EU ETS fase 2 zich juist op brandstofgebruik in sectoren zoals transport.
De opzet van EU ETS 2 is in de basis vergelijkbaar met het bestaande EU ETS 1 systeem. Er wordt een plafond vastgesteld voor de totale uitstoot en bedrijven moeten rechten kopen voor de CO₂ die zij veroorzaken. Het grote verschil zit echter in wie er daadwerkelijk onder het systeem valt. In plaats van transportbedrijven zelf, zijn het de brandstofleveranciers die verantwoordelijk worden gemaakt. Zij moeten exact bijhouden hoeveel brandstof zij verkopen, hoeveel CO₂-uitstoot daarmee gepaard gaat en daarover rapporteren aan de autoriteiten. Vervolgens zijn zij verplicht om voldoende emissierechten aan te schaffen en in te leveren om die uitstoot te dekken.
Dat klinkt als iets wat zich vooral achter de schermen afspeelt, maar in de praktijk werkt het anders. Brandstofleveranciers gaan deze extra kosten namelijk verwerken in hun verkoopprijs. Dat betekent dat de uiteindelijke rekening bij de gebruiker van de brandstof terechtkomt. Voor transportbedrijven vertaalt dit zich direct naar hogere dieselprijzen, zonder dat zij zelf actief deelnemen aan het emissiehandelssysteem.
Voor transportbedrijven betekent dit dat brandstof niet alleen duurder wordt, maar ook complexer om te managen. Het is niet langer voldoende om alleen naar de pompprijs te kijken. De ontwikkeling van de EU ETS 2 prijs gaat een steeds grotere rol spelen in de totale kostenstructuur. Dat vraagt om een andere manier van plannen, calculeren en onderhandelen met opdrachtgevers.
Op Europees niveau is afgesproken dat het systeem in 2027 volledig operationeel moet zijn. Dat betekent dat vanaf dat moment brandstofleveranciers daadwerkelijk emissierechten moeten kopen en inleveren voor de CO₂-uitstoot die gekoppeld is aan hun brandstofverkoop. Vanaf dat moment begint de prijs van EU ETS 2 dus ook echt door te werken in de brandstofprijs.
Het officiële uitgangspunt is dat het systeem in 2027 volledig draait en daarmee direct impact heeft op de markt. Toch is er bewust ruimte ingebouwd om die planning aan te passen als de omstandigheden daarom vragen. Zo is afgesproken dat wanneer de energieprijzen in 2026 uitzonderlijk hoog liggen, bijvoorbeeld door stijgende olie- of gasprijzen, de invoering automatisch met een jaar kan worden uitgesteld. In dat geval verschuift de start naar 2028. Die optie is opgenomen om te voorkomen dat bedrijven en consumenten tegelijkertijd worden geconfronteerd met hoge energieprijzen én een extra CO₂-heffing.
Naast deze technische vangnetconstructie speelt er ook een politieke discussie. Binnen de Europese Unie wordt actief gesproken over de haalbaarheid en betaalbaarheid van het systeem, zeker voor sectoren zoals transport waar marges vaak onder druk staan. Sommige lidstaten pleiten ervoor om de invoering standaard naar 2028 te verschuiven, los van de energieprijzen. Of dat daadwerkelijk gebeurt, hangt af van toekomstige besluitvorming en onderhandelingen op EU-niveau.
De belangrijkste vraag voor transporteurs is wat EU ETS 2 concreet betekent voor de dieselprijs. De EU ETS 2 prijs wordt bepaald door de markt voor CO₂-rechten en kan dus schommelen onder invloed van vraag, aanbod en beleid. Toch kun je met een eenvoudige rekenregel vrij snel inschatten wat dit aan de pomp gaat doen.
Formule: extra €/liter ≈ ETS2-prijs (€/ton CO₂) × CO₂ per liter / 1000
CO₂ per gallon (bron): 8.887 g CO₂/gallon benzine en 10.180 g CO₂/gallon diesel. Omgerekend komt dat neer op ongeveer 2,35 kg CO₂ per liter benzine en 2,69 kg CO₂ per liter diesel, gebaseerd op 1 US gallon = 3,785 liter.
Voor diesel geeft dit direct een bruikbaar beeld. Bij een CO₂-prijs van 50 euro per ton stijgt de dieselprijs met ongeveer 13 tot 14 cent per liter. Loopt die prijs op richting 100 euro per ton? Dan kom je uit op zo’n 27 cent per liter. Dat zijn realistische scenario’s als je kijkt naar de ontwikkeling van CO₂-prijzen binnen Europa. Voor belastingen en marges blijft dit een benadering, maar de orde van grootte is duidelijk.
In de praktijk betekent dit dat de kosten snel oplopen. Een truck die jaarlijks veel kilometers maakt, verbruikt tienduizenden liters diesel. Een prijsstijging van enkele tientallen centen per liter zorgt dan al snel voor duizenden euro’s extra kosten per voertuig per jaar. Daarmee wordt EU ETS 2 een structurele factor in je brandstofkosten, en dus iets waar je als transportbedrijf niet omheen kunt.
De impact van EU ETS 2 stopt dus niet bij de pomp. Het werkt door in je volledige kostenstructuur. Brandstof is nu al een van de grootste kostenposten in transport, en die wordt dus nog zwaarder.
Wat je waarschijnlijk gaat zien:
Voor veel ondernemers betekent dit dat kostenmanagement nog belangrijker wordt. Je kunt niet alles doorberekenen. Efficiënter rijden, slimmer plannen en investeren in het juiste materieel worden doorslaggevend. Wil je hier meer over weten of ben je benieuwd welke voertuigen voordelig zijn bij deze nieuwe regeling? Neem dan contact op met onze experts.
